- آزمون های عملکرد کتبی
آزمون های کتبی مداد – کاغذی معمولاً برای سنجش آموخته ها در طبقه دانش و گاهی هم درک و فهم حیطه شناختی به کار می روند . در روش های کیفی سنجش عملکرد زمانی از این آزمون ها استفاده می شود که نیت اصلی ، سنجش اهداف به کار بستن و یا هدف های مشترک حیطه شناختی و روانی حرکتی با یکدیگر است و آن چه به وسیله ی این آزمون ها سنجیده می شود صرفاً دانش نیست بلکه محصول و بازده یادگیری است و یا مراحل انجام یک عمل ، بنابراین وقتی در درس حرفه و فن از دانش آموزان خواسته می شود که یک مدار الکتریکی معین را رسم نمایند ، یا این که یک نقشه فرضی از آن چه که به او گفته می شود رسم کند ، یا برای مقایسه و طبقه بندی داده ها یک جدول رسم کند ، و داده ها را در آن به صورت مقایسه ای بگنجاند ، یا در درس ادبیات یک داستان کوتاه بنویسد ، یا انشا نیمه تمامی را به سلیقه خود کامل نماید ، یا برای ابیات اول 5 شعر داده شده بیت دوم را با سلیقه خود بنویسد ، یا در درس علوم تجربی بعد از مشاهده تغییرات درجه حرارت کلاس و خارج از کلاس تفاوت آن ها را یادداشت کند و غیره . آزمون عملکرد کتبی مورد استفاده قرار گرفته است .
· به عنوان مثال: با استفاده از وسایل موجود روی میز آزمایشگاه ، یک آزمایش طراحی کنید و مراحل آن را با رسم شکل توضیح دهید؟
- آزمون عملکرد شناسایی
در این آزمون ها از دانش آموزان خواسته می شود تا از طریق شناسایی عیب ، نقص و اشکال چیزی یا وسیله ای , توانایی و مهارت عملی خود را آشکار سازد و به نمایش بگذارد . این شناسایی ممکن است از طریق گوش دادن به صدای وسیله و تشخیص عیب آن ، مشاهده و رویت یک وسیله یا طرح ، نقشه و تعیین نقص و کاستی آن و یا ... باشد . به هر حال در این آزمون ها دانش آموز دانش موضوعی خود را پیرامون مسئله و موضوع با اطلاعات عملی و تجربی و مهارت خود ادغام نموده تا از این طریق موفق به تشخیص و شناسایی گردد. مانند پیدا کردن اشکال لامپی که روشن نمی شود ، طبقه بندی اشیاء ، جانوران گوناگون ، گونه های گیاهی ، عناصر ومواد مختلف ، تشخیص تلفظ درست و نگارش صحیح کلمات زبان خارجه و یا زبان عرب ، شناسایی و تعیین روش صحیح حل مسائل ریاضی یا اثبات قضایای هندسی و ...
· به عنوان مثال : با استفاده از وسایل روی میز یک اهرم بسازید که بدون تغییر جهت ، نیرو را افزایش می دهد ، سپس میزان دقت اندازه گیری آن را بنویسید ؟
- آزمون های عملکردی در موقعیت های شبیه سازی شده
در این آزمون ها از دانش آموزان خواسته می شود تا در یک موقعیت شبیه سازی شده و یا خیالی همه ی اعمالی را انجام بدهد که در موقعیت های واقعی ضروری هستند ، معمولاً از این روش در موقعیت های آموزشی که احتمال آسیب جسمی برای دانش آموز وجود دارد ، یا وسایل و تجهیزات در حد کافی نیستند و یا کمیاب و گران هستند استفاده می شود .
این نوع آزمون برای آماده سازی دانش آموزان در روبرو شدن با مسایل واقعی زندگی و به عنوان مرحله مقدماتی روش های مناسب و مفیدی هستند . امروزه با ظهور نرم افزارهای رایانه ای امکان عملی اجرایی این روش در آموزش و سنجش کاملاً امکان پذیر است . و همچنین از این نوع آزمون برای آموزش رانندگی ، خلبانی ، رشته های ورزشی ( به خصوص پر اسیب )یا سنجش مهارت های خاص در شرایط ویژه مانند حوادث و بلایای طبیعی ( سیل ، زلزله ، آتش سوزی و ...) ، کمک به مصدومان وخیم در سوانح و ... بسیار مناسب هستند .
· به عنوان مثال : تصور کنید زلزله ای رخ داده است برای نجات مصدومین چه اقداماتی انجام می دهید ؟
- آزمون های عملکرد نمونه کار
شبیه ترین و نزدیک ترین روش به موقعیت واقعی در زندگی طبیعی افراد آزمون عملکردی نمونه کار است . دراین روش عملکرد ، دانش آموزان در محیط طبیعی مورد سنجش قرار می گیرد .
مثل رانندگی کردن در یک اتومبیل واقعی از طریق شناسایی اجزا اتومبیل و هماهنگی بدن با وسایل و اجزا موجود و رانندگی مطلوب ، یا توزین مواد شیمیایی در آزمایشگاه و کار کردن با آن ها حین انجام آزمایش ، یا ساختن اشکال و ابزاارهای مختلف در درس هندسه با ابعاد خاص در کلاس درس ، یا تعمیر موتور خراب یک چرخ گوشت یا انجام سیم کشی برق یک اتاق به صورت واقعی و ...
این نوع آزمون ها هم در سنجش و هم در آموزش جایگاه ویژه ای دارد و از دیر باز تا کنون در صنعت و آموزش های فنی و حرفه ای بسیار به کار گرفته می شوند .
· به عنوان مثال : با استفاده از وسایل روی میز یک دماسنج بسازید و آن را درجه بندی کنید سپس دمای آب یخ و آب جوش موجود در کلاس را اندازه بگیرید ؟
- امید است که مطالب فوق ، مورد توجه همکاران عزیز قرار گرفته باشد .
