اصول روان­شناسي تربيتي، روابط ميان مفاهيم را توصيف مي­كنند. مثلاً وقتي مي­گوييم "هوش داراي رابطة مثبتي با پيشرفت تحصيل ا ست"، رابطه­اي را بين دو متغير "هوش" و "پيشرفت تحصيلي" بيان كرده­ايم. همچنين وقتي مي­گوييم "برخورد دوستانه و محترمانة معلم با شاگرد باعث رشد اخلاقي دانش­آموز مي­شود"، يا "تدريس در منطقة مجاور رشد.شاگرد باعث حداكثر يادگيري مي­شود"، چند اصل ديگر روان­شناسي تربيتي را بيان كرده­ايم. اگر مطالعات كافي در يك حوزة معين از حوزه­هاي روان­شناسي تربيتي صورت گيرد و در اين مطالعات مكرراً به پاسخهاي مشابهي دست يابيم، آنگاه به يك اصل در حوزة مذكور مي­رسيم. اگر يك اصل به­طور باثباتي ايجاد شود آن را يك قانون مي­ناميم. اصول و قوانين روان­شناسي تربيتي درحكم راهنماي عمل تدريس و تربيت هستند.

از آنجا كه اصول روان­شناسي تربيتي عموماً در پژوهشهای علمی اثبات می­شوند، مي­توانيم آنها را، با رعايت موازين علمي، به وضعيتهاي گوناگون و به افراد مختلف تعميم دهيم. و اگر اين اصول حاكي از روابط علت و معلولي باشند، مي­توانيم با استفاده از آن اصول و با دستكاري كردن عواملي كه در يادگيري و رشد و رفتار شاگرد مؤثر است كار تدريس و تربيت را بهبود بخشيم. از آنچه دربارة اصول گفته شد مي­توان يك گام فراتر رفت و براي تبيين درستي اصول، نظريه­پردازي كرد. اين نظريه­پردازي بايد به­گونه­اي باشد كه سازوكارهاي احتمالي غيرقابل مشاهده­اي را كه اساس تعيين­كننده و نظام­بخش تدريس و تربيت (مثلاً يادگيري و رشد و رفتار و امثال آن) هستند مشخص سازد. اين نظريه­ها عموماً حاوي تعداد فراواني از اصول و روابط دروني بين متغيرهاي مختلف هستند. واقعيت اين است که معلمان بايد در هر لحظه و در هر موقعيت و براي هر موضوعي در جريان تدريس و تربيت تصميم درستي اتخاذ كنند و در اين موارد نظريه­ها و اصول روان­شناسي تربيتي و توجه دقيق به پيچيدگيهای آنها بايد راهنماي عمل آنان باشد.

منبع:متن فشرده مقاله بنیادهای روانشناختی آموزش وپرورش.......دکتر لطف آبادی