الگوي دريافت مفهوم (الگوی مفهوم آموزی درتدریس)

هدف: اين روش در تقويت مهارت هاي اساسي تفكر بسيار مؤثر بوده و درحقيقت اين الگو ماهيت تفكر را كشف مي كند و با اجراي اين الگو چگونه فكر كردن را به فراگيران مي آموزيم اين الگو براي هدايت شاگردان به يك مفهوم تدوين مي شود.

مراحل اجرای الگوی تدریس مفهوم آموزی:

۱- بیان دقیق هدف های آموزشی وآماده سازی و عرضه مطالب : در اين مرحله معلم پس از بیان هد ف های صریح درس مطالب را در دو قالب مثبت و منفي ارائه مي دهد بنابراين مطالب بايد قبلا" دسته بندي شده و در قالب نمودار، تصاوير، جداول و يا نوشته هايي بر روي تابلو آماده ي ارائه شود در اين مرحله معلم براي فراگيران مشخص مي كند كه مفهومي را در ذهن دارد كه بايددانش آموزان به آن پي ببرند و سپس بعضي مطالب ارائه شده را با آري و برخي ديگر را با خير مشخص مي كند آري ها همان مفهومي را نشان مي دهد كه در ذهن معلم است در واقع هر مطلبي كه ارائه مي شود مثالي منفي يا مثبت از آن مفهوم مي باشد و در اين مرحله معلم به فراگيران مي گويد كه در همه ي مثال هاي مثبت مفهومي مشترك است كه وظيفه ي آنها ايجاد فرضيه اي درباره ي ماهيت آن مفهوم است بنابراين موارد مطرح شده بايد از پيش منظم شده و با نشانه هاي «آري» و «خير» عرضه شوند و در اين مرحله مثال ها بايد كاملا" سازمان يافته باشند

۲- تعیین پیش نیازها  وارائه صفات بارز مفهوم وروشن سازی آن:به منظور بهره گيري ازراهبرد فراشناخت مبني بر ايجاد رابطه بين آموختني هاي جديد با پيش دانسته هاي قبلي پيش نيازهاي مرتبط شناسايي وقبل از ارائه مطلب كنترل ، سپس صفات بارز (مصاديق) مفهوم مطرح مي گردد

۳- دست يابي به مفهوم وتحکیم شناخت آن: در اين مرحله فراگيران به مقايسه مثال ها و موارد مطرح شده مي پردازند و به دنبال عامل يا عوامل مشتركي بين مثال هاي مثبت مي گردند و فرضيه هايي مي سازند و مباحثاتي نيز مي تواند صورت گيرد. در صورت لزوم معلم بايد مثال هاي بيشتري ارائه كند و دانش آموزان را به سوي مفهوم مورد نظر هدايت كند وقتي اغلب دانش آموزان روي يك فرضيه به توافق رسيدند بايد مثال ها و موارد جديدي به آنها عرضه شود تا مثبت يا منفي بودن آنها را تعيين كنند و خود فراگيران نيز در اين قسمت مي توانند نمونه هاي جديدي را مطرح كنند

۴- نام گذاري مفهوم و تحليل جريان تفکر دريافت مفهوم :
در اين مرحله معلم به نام گذاري و تعريف مفهوم مي پردازد و نام تخصصي مفهوم را اگر وجود داشته باشد عنوان مي كند و در آخر دانش آموزان به تحليل راهبردهايي كه به وسيله ي آن به مفهوم و يا مفاهيم دست يافته اند، مي پردازند.
در حقيقت بعد از آنكه دانش آموزان به مفهوم دست يافتند بايد از آنها خواست تا مراحل تفكر خود را در حين دستيابي به مفهوم يك به يك نقل كنند و افكاري را كه در هر مرحله، به ذهنشان خطور كرده شرح دهند بايد از آنها خواست كه بگويند در ابتدا چه فكر مي كردند چرا اينگونه فكر مي كردند و يا چرا فكر خود را تغيير دادند فايده اين كار اين است كه مياحثه اي بين دانش آموزان صورت مي گيرد كه در پي آن دانش آموزان به تحليل راهبردهايي كه به وسيله ي آن به مفاهيم دست يافته اند مي پردازند اينكه در اذهان دانش آموزان چه مي گذرد و چه فرضيه هايي در مراحل اوليه در ذهن آنها شكل گرفته و چگونه اين فرضيه ها را آزموده اند بسيار مهم است زيرا مي توان به اين طريق نحوه ي تفكر دانش آموزان را بررسي كرد به اين ترتيب هم تمرين هايي براي دريافت مفهوم در اختيار داريم و هم اينكه دانش آموزان مي توانند با تغيير در راهبردها و آموختن راهبردهاي جديد توانايي بيشتري در دريافت مفهوم پيدا كنند.

۵- ارزشیابی و سنجش میزان  دست یابی به مفهوم :